Medisch onderwerp: Jeuk

Inleiding

Jeuk is een prikkelend gevoel dat aanleiding geeft tot krabben. Jeuk kan op het gehele lichaam voorkomen en is geen ziekte maar een verschijnsel van bepaalde onderliggende aandoeningen. Jeuk kan tevens een psychische oorsprong (psychogeen) hebben. De medische term voor jeuk is prurigo of pruritus.

Oorzaken

Jeuk komt meestal voor als gevolg van huidaandoeningen, zoals allergisch contacteczeem , constitutioneel eczeem , parapemphigus en psoriasis. Jeuk kan ook ontstaan door een droge huid (xerose), dit komt vaak voor bij ouderen en treedt meestal op in de winter. Bepaalde onderliggende aandoeningen, zoals een te snel werkende schildklier (hyperthyreoïdie), netelroos, chronische nier- of galaandoening, kanker, hiv/aids en filariasis kunnen ook jeuk veroorzaken. Jeuk kan daarnaast het gevolg zijn van geneesmiddelengebruik of zwangerschap .

Pruritus ani is jeuk aan de anus en kan het gevolg zijn van diverse factoren zoals overmatig schoonmaken van het anusgebied, vocht rond de anus door overmatig zweten of diarree. Andere mogelijke oorzaken van pruritus ani zijn onder meer draadwormen, psoriasis, eczeem, aambeien, anale infecties en allergieën. Pruritus vulvae is de term voor jeuk in de schaamstreek bij vrouwen. Oorzaken hiervan zijn onder meer bepaalde huidaandoeningen als eczeem, lichen simplex, psoriasis of lichen sclerosus, infecties als Candida, Gardnerella of trichomoniase, irritatie of allergisch contacteczeem door krabben, wrijving, te nauw sluitend ondergoed, zeep of het gebruik van verkeerde middelen en bepaalde vormen van kanker.

Verschijnselen

De jeukende gebieden kunnen rood worden en opzwellen door het voortdurend krabben. Hiernaast kunnen ook verschijnselen van de onderliggende aandoening aanwezig zijn. Jeuk komt op hogere leeftijd vaker voor.

Diagnose

De diagnose wordt gesteld op basis van de medische voorgeschiedenis, het verhaal van de patiënt en de verschijnselen. Het eerder of gelijktijdig optreden van huidaandoeningen of andere ziekten helpt vaak om de precieze oorzaak van de jeuk aan te wijzen. Tevens wordt een lichamelijk onderzoek verricht. Aanvullend onderzoek, zoals bloedonderzoeken , allergietests en pathologische onderzoeken worden uitgevoerd om eventuele huidaandoeningen of andere ziekten aan te tonen of juist uit te sluiten.

Behandeling

De behandeling is gebaseerd op de oorzaak van de jeuk en is gericht op genezing van de onderliggende huidaandoening of ziekte. Met crèmes of lotions kan het aangedane gebied vet worden gehouden waardoor de jeuk afneemt. Overmatig schoonmaken van het jeukende gebied, gebruik van zeep en dragen van synthetische of wollen kleding die de huid kan irriteren, wordt afgeraden. Hiernaast kunnen antihistaminica worden voorgeschreven om de jeuk te verminderen.

Prognose

Jeuk verdwijnt meestal binnen een paar weken nadat de behandeling is gestart. Onderliggende ziekten of aandoeningen die de jeuk veroorzaken, kunnen meer tijd kosten om volledig te genezen.

Complicaties

Veel krabben kan leiden tot lichen simplex chronicus , dit kan de genezing van de jeuk vertragen. Daarnaast komt slaapgebrek vaak voor door de aanhoudende jeuk. Soms is de jeuk zo ernstig dat de kwaliteit van leven afneemt.

Meer informatie

Meer informatie over geneesmiddelen kunt u vinden in de Geneesmiddelenatlas

Informatie van huidartsen
http://www.huidinfo.nl
http://www.oncoline.nl
http://nhg.artsennet.nl
http://www.huidconsult.nl/

Algemene informatie over jeuk
http://www.merckmanual.nl

http://www.ncbi.nlm.nih.
Heard, S. (2004), ‘Pruritus ani’, Aust Fam Physician, vol. 33, no. 7, July, pp. 511-513. (Engels)

http://www.nlm.nih.gov/
Medline Plus (2004), Vaginal Itching, [Online], [geraadpleegd op: 4 juni 2005]. (Engels)

http://www.aafp.org
Moses, S. (2003), ‘Pruritus’, Am Fam Physician, vol. 68, no. 6, September, pp. 1135-1142.(Engels)

Greaves, M.W. (2004), Pruritus, in: Burns, T., Breathnach, S., Cox, N. and Griffiths, C. (eds), Rook’s Textbook of Dermatology, 7th ed, Blackwell, Oxford. (Engels)

Kantor, G.R. (1996), Pruritus, in: Sams, W.M. Jr. and Lynch, P.J. (eds), Principles & Practice of Dermatology, 2nd ed, Churchill Livingstone, New York. (Engels)

Marks, R. (2003), Roxburgh’s Common Skin Diseases, 17th ed, Arnold, London. (Engels)

McCall, C.O. and Lawley, J.J. (2005), Eczema, Psoriasis, Cutaneous Infections, Acne & Other Common Skin Disorders, in: Kasper, L. D., Braunwald, E., Fauci, A. S., Hauser, S. L., Longo, D. L. and Jameson, J. L. (eds), Harrison’s Principles of Internal Medicine, 16th ed, vol 1, McGraw-Hill, London. (Engels)

Odom, R.B., James, W.D. and Berger, T.G. (2000), Andrew’s Diseases of Skin, 9th ed, W.B. Saunders, Philadelphia. (Engels)