Medisch onderwerp: Zelfstandig worden (jongeren)

Rond de leeftijd van twaalf jaar neemt de zelfstandigheid van jongeren buitenshuis toe. Ze gaan naar de middelbare school, naar de sportclub en spreken regelmatig met vrienden af. Jongeren willen zelf hun manier van leven gaan bepalen. Ze willen en moeten ontdekken wie ze zijn wanneer hun ouders er niet bij zijn.

Vaak sluiten jongeren van die leeftijd zich aan bij een groep die bij hen past en waar ze zich goed bij voelen. Ze vallen dan als groep op door bepaald gedrag, kleding, make-up, sieraden, muziekvoorkeur en taal. Zo ontwikkelen de jongeren een heel eigen cultuur met hun eigen voorkeuren en gebruiken.
Regels van thuis die voorheen zo vanzelfsprekend waren en werden opgevolgd, worden nu ter discussie gesteld. Aan iedere regel moet een goede reden ten grondslag liggen. Een goede reden vanuit het gezichtspunt van de jongere, welteverstaan.

Normen van de vriendengroep

Ze beginnen het gezag uit de naaste omgeving te relativeren en krijgen meer oog voor de waarden en normen die heersen buiten het gezin. Staat het goed en kwaad en dat wat moet van ouders en school in verhouding met de ‘grote buitenwereld’? Ze testen dat vaak in hun vriendenkring.
Behalve het feit dat ze hun handelen beginnen te toetsen binnen de eigen groep, spiegelen ze zich ook aan bijvoorbeeld sporthelden of popsterren. De normen van de vrienden en de belangrijke anderen winnen terrein en ouders worden bevraagd. Dit wikken en wegen kan zich uiten in eindeloos praten. In eerste instantie natuurlijk met vrienden en vriendinnen, maar ook met de ouders.

Experimenteren

Bij het verkennen van je grenzen hoort natuurlijk ook het experimenteren met van alles en nog wat. Hoe voelt het als ik dingen anders doe, wat zijn de reacties en wat doe ik daarmee?
Dit experimenteren, de discussies en met enige regelmaat ook het afzetten tegen de ouders en de regels thuis, is absoluut nodig voor de jongere om uit te vinden wie hij zelf is en waar hij voor staat. Zo kan hij als hij volwassen is bewuste, weloverwogen keuzes (blijven) maken en de verantwoordelijkheid voor zijn eigen leven dragen en eventueel voor een gezin en werk.

Tips voor ouders:

• Probeer het gedrag dat het kind toont te scheiden van wie hij is. U houdt van uw kind, maar met zijn gedrag hoeft u het niet altijd eens te zijn.
• Schaamt u zich niet ten opzichte van de omgeving (wat zal de buurt denken wanneer mijn kind zus of zo doet).
• Tieners proberen uit, experimenteren met nieuwe leefwijzen en hun gedrag wijkt regelmatig af van de geijkte normen. Dit is allemaal nodig om volwassen te worden.
• Probeer de afkeer die u hebt ten opzicht van bepaalde interesses niet de overhand te laten voeren. Draait hij/zij verschrikkelijke muziek? Vraag dan wat er zo leuk aan is. Met andere woorden; houd het contact open.
• Toon altijd oprechte interesse in hun leven.
• Ook al lijkt de afstand groter te worden, u bent als ouder op een andere manier heel hard nodig. Zorg dat u vaak ‘dichtbij’ bent. Het gaat daarbij om uw innerlijke houding.
• Onderscheid hoofd- en bijzaken. Wat moet echt nù gebeuren en wat kan later (op een zelf gekozen moment) ook nog?
• Laat uw kind weten waarom u waarde hecht aan bepaalde regels en waarom u bepaalde opvattingen waardevol vindt.
• Blijf met alle begrip die u hebt voor de tiener natuurlijk ook duidelijk uw grenzen stellen, zoals: je aan de afspraken houden, geen geweld gebruiken, goed voor jezelf zorgen (eten, wassen e.d.). Hierin kunt u het best heel duidelijk in blijven.

Veel tieners komen na een jarenlange zoektocht weer tot rust met overtuigingen die nu echt van henzelf zijn en vaak niet zo ver afstaan van het gezin waaruit ze komen.

Meer informatie en bronnen

Leefwerleden van jongeren, geschreven door: J. Hermes, P. Naber, A.J. Dieleman, 2007

-Pedagogiek in Praktijk Magazine, juni 2002, nr.7, ‘Tieners en hun omgang met waarden en normen’.