Medisch onderwerp: Constitutioneel eczeem

Inleiding

Eczeem, ook bekend als dermatitis, is een ontsteking van de bovenste huidlagen en gaat gepaard met pijn, roodheid, zwelling en jeuk. Er zijn vele typen eczeem en de ernst ervan verschilt per patiënt.

Oorzaken

Constitutioneel eczeem staat ook bekend als atopisch eczeem. Atopie is een erfelijke aanleg voor het krijgen van een allergie. Het afweersysteem van het lichaam maakt in dat geval spontaan antilichamen (beschermende eiwitten) tegen stoffen die normaal in de omgeving aanwezig zijn. De hieruit volgende afweerreactie uit zich met name in astma, eczeem en/of hooikoorts.
Mensen met deze erfelijke aanleg kunnen gevoelig zijn voor externe factoren zoals:

• pollen
• huisstofmijt
• sterke reinigingsmiddelen
• chemicaliën
• bepaalde voedingsmiddelen
• wollen kleding.

Deze prikkels kunnen de huid irriteren en eczeem veroorzaken. Hevige angst en stress kunnen eczeem verergeren.

Verschijnselen

De meest voorkomende verschijnselen van dit constitutioneel eczeem zijn jeukende, schilferige plekken (droge, schubachtige huid) en verdikking van de huid door herhaaldelijk wrijven en krabben. De handpalmen kunnen bovendien scherpe lijnen vertonen.

Aangedane plekken

Waar de uitslag opkomt, verschilt per leeftijdsgroep. Baby's en peuters krijgen de uitslag meestal eerst in het gezicht en op de hoofdhuid en het ontstaat daarna op de romp en de strekzijde van de armen en benen, terwijl het luiergebied dikwijls onaangetast blijft. Kinderen ouder dan twee jaar krijgen vaak uitslag in de knieholten, op de binnenkant van de ellebogen en rond polsen en enkels. Bij volwassenen zijn meestal het gezicht en de romp aangedaan. Zij hebben vaker last van een verdikte huid.

Complicaties

Bij eczeem barst de huid makkelijk. In de wondjes kan een virale of bacteriële infectie ontstaan die bovendien verspreid wordt door krabben. Het is wellicht nodig om deze infectie met antibiotica te bestrijden.

Diagnose

De diagnose constitutioneel eczeem wordt meestal gesteld op grond van de aard van de uitslag, van de ziektegeschiedenis en van de vraag of er in de familie allergische aandoeningen voorkomen. Bij oudere kinderen en volwassen kan eventueel een bloedonderzoek worden uitgevoerd. Soms blijkt dat het bloed hoge concentraties antilichamen bevat tegen bepaalde allergenen, stoffen die een allergische reactie teweeg kunnen brengen.

Voeding

De grootste boosdoeners in dit verband zijn vis, schaal- en schelpdieren, eieren en noten. Soms wordt constitutioneel eczeem in de hand gewerkt door pinda's, koemelk en soja. Graanproducten die gluten bevatten (waaronder tarwe, rogge en gerst) en sommige zaden (bijvoorbeeld sesamzaad) kunnen ook een allergische reactie veroorzaken.

Behandeling

Omdat de huid vaak vrij droog en geïrriteerd is, nemen huidverzachtende middelen een centrale plaats in bij de behandeling. Gebruik na het baden of douchen onmiddellijk een vochtinbrengende crème om het vochtgehalte van de huid op peil te houden. Plekken met korsten of waar de huid vocht afscheidt, reageren goed op lauwwarme kompressen. Het gebruik van badolie helpt ook; de droge huid wordt er soepeler door. Vervolgens probeert men erachter te komen welke stoffen en/of voedingsmiddelen de allergie veroorzaken. Deze prikkels kunt u vervolgens proberen te vermijden. Als er sprake is van een bacteriële infectie, zal de arts antibiotica voorschrijven.

Werk

Als het vermoeden bestaat, dat uw eczeem mede wordt veroorzaakt door uw werk, dan is het goed om dit te bespreken met uw bedrijfsarts. Uw behandelend arts en uw bedrijfsarts kunnen dan, met uw toestemming, overleggen over diagnostiek, behandeling en eventuele aanpassingen in het werk. De bedrijfsarts kan ook aangeven welke specifieke kennis en expertise beschikbaar zijn rond uw werk, de arbeidsomstandigheden daarin en mogelijke aanpassingen. Het benutten van die expertise leidt vaak sneller tot de juiste diagnose en een goede aanpak. Een bekend voorbeeld is de kappersbranche, waar specifieke expertise is gebundeld bij het Centrum voor Huid en Arbeid te Arnhem. Uw behandelend arts (bijv. de huidarts) en uw bedrijfsarts kunnen ook een beroep doen op het Nederlands Kenniscentrum voor Arbeidsdermatosen (www.necod.nl ) of het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten (www.beroepsziekten.nl ).

Meer informatie

Paige, D. and Leigh, I. (1999), Dermatology, in: Kumar, P. and Clark, M. (eds) Clinical Medicine, 4th ed, Harcourt Publishers, London.
Schofield, O. and Hunter, J. (1999), Diseases of the Skin, in: Haslett, C. Chilvers, E. Hunter, J. and Boon, N. (eds) Davidson's Principles and Practice of Medicine, 18th ed, Harcourt Publishers, London.

Written by St. John's Medical College, Bangalore Validated by Dr. Julia Scarisbrick, SpR Dermatology, MBChB MRCP MD