Medisch onderwerp: Kaalheid volgens het mannelijk patroon door geneesmiddelen

Inleiding

Kaalheid volgens het mannelijk patroon kan zich voordoen in samenhang met geneesmiddelen. Dit kan optreden zowel bij mannen als vrouwen. De medische term voor kaalheid volgens het mannelijk patroon is alopecia androgenetica.

Oorzaken

Kaalheid volgens het mannelijk patroon kan ontstaan als gevolg van overmatige activiteit of abnormale gevoeligheid voor geneesmiddelen die de ontwikkeling van mannelijke kenmerken (androgenen) bevorderen en een belangrijke rol spelen bij de activiteit van de haarfollikels . De ernst van de aandoening hangt af van de mate van deze activiteit of gevoeligheid.
Geneesmiddelen die kaalheid volgens het mannelijk patroon kunnen veroorzaken, zijn androgenen , bepaalde anticonceptiepillen, middelen die stoornissen van de menstruatiecyclus corrigeren zoals progestinen, middelen die de spiermassa kunnen vergroten zoals anabole steroïden, bepaalde corticosteroïden en danazol, een middel dat wordt gebruikt voor de behandeling van een bepaalde vorm van onvruchtbaarheid .

Verschijnselen

In geval van kaalheid volgens het mannelijk patroon door geneesmiddelen worden de haren korter en dunner, en gaan geleidelijk verloren. Bij mannen treedt haarverlies op bij de slapen en bovenop het hoofd. Er ontstaat een U-vormig haarpatroon aan de zij- en achterkant van het hoofd. Bij vrouwen treedt de kaalheid dikwijls meer verspreid op, met dunner wordend haar aan de voorzijde, zijkant en bovenop het hoofd. Geneesmiddelen die de ontwikkeling van mannelijke kenmerken bevorderen (androgenen), veroorzaken bij vrouwen tevens overmatige lichaams- en gezichtsbeharing .

Diagnose

De diagnose wordt gesteld op basis van de medische voorgeschiedenis, het verhaal van de patiënt en de verschijnselen. Tevens wordt een lichamelijk onderzoek verricht en worden verschillende aanvullende onderzoeken, zoals een haaranalyse, bloedonderzoek , urineonderzoek en biopsie , uitgevoerd. De diagnose wordt echter meestal gesteld op basis van de gebruikte geneesmiddelen en het lichamelijke voorkomen. De bloedspiegels van stoffen die de ontwikkeling van mannelijke kenmerken bevorderen (androgenen), worden gecontroleerd door middel van een bloedonderzoek . Een biopsie kan nodig zijn om andere aandoeningen uit te sluiten. Haaranalyse, urineonderzoek en andere laboratoriumonderzoeken kunnen vergiftiging als gevolg van toxische stoffen, zoals arsenicum, lood, kwik, thallium of boorzuur uitsluiten.

Behandeling

Door geneesmiddelen veroorzaakt haarverlies is meestal omkeerbaar. De haargroei wordt weer normaal wanneer de behandeling met de geneesmiddelen die de kaalheid veroorzaakt wordt gestaakt. Daarnaast kan minoxidil de haargroei op de hoofdhuid verbeteren. Dit werkt zowel bij mannen als vrouwen. Minoxidil blokkeert echter niet de werking van geneesmiddelen die de ontwikkeling van mannelijke kenmerken (androgenen) bevorderen. Tevens kan finasteride, een middel dat de werking van mannelijke geslachtshormonen blokkeert, worden toegediend om verder haarverlies te voorkomen. Dit middel mag echter niet worden gegeven aan vrouwen die kinderen kunnen krijgen.
Aan vrouwen met kaalheid volgens het mannelijk patroon door geneesmiddelen kan spironolacton worden gegeven. Dit middel blokkeert de werking van mannelijke hormonen en voorkomt verder haarverlies. Omdat spironolacton in te grote hoeveelheden een leverbeschadiging kan veroorzaken, wordt de leverfunctie aan de hand van bloedonderzoek gecontroleerd. Vrouwen die een androgene anticonceptiepil gebruiken, kunnen hiermee beter stoppen en overstappen op een anticonceptiepil op basis van vrouwelijke geslachtshormonen.

Meer informatie

Meer informatie over geneesmiddelen kunt u vinden in de Geneesmiddelenatlas .

Informatie van huidartsen
www.huidziekten.nl
www.huidarts.com
www.huidinfo.nl

Algemene informatie over kaalheid volgens het mannelijk patroon
www.nl.wikipedia.org/wiki/Alopecia_androgenetica

Informatie van de Vereniging Alopecia Androgenetica Patiënten
www.vaap.nl/

www.nlm.nih.gov/medlineplus
Medline Plus (2003), Hair loss. [Online] te raadplegen op: [Geraadpleegd: 7 juli 2005]. (Engels)

www.nlm.nih.gov/medlineplus
Medline Plus (2004), Female pattern baldness. [Online] te raadplegen op: [Geraadpleegd: 7 juli 2005]. (Engels)

www.nida.nih.gov/Infofacts
National Institute on Drug Abuse (2005), Steroids (Anabolic-Androgenic). [Online] te raadplegen op: [Geraadpleegd: 7 juli 2005]. (Engels)

Sommer, M. and Wilson, C.(1999), “Therapeutic approaches to the management of common baldness”, Int J Clin Pract, vol. 53, no. 5, July-August, pp. 381-385. (Engels)

Thai, K.E. and Sinclair, R.D. (2001), “Spironolactone-induced hepatitis”, Australas J Dermatol, vol. 42, no. 3, August, pp. 180-182.
(Engels)

Thttp://www.hairscientists.org/hairloss-in-women.htm
he Trichological Society (2001), Hair loss in Women. [Online] te raadplegen op: [Geraadpleegd: 7 juli 2005]. (Engels)

Tosi, A., Misciali, C., Piraccini, B.M., Peluso, A.M. and Bardazzi, F. (1994), “Drug-induced hair loss and hair growth. Incidence, management and avoidance”, Drug Saf, vol. 10, no. 4, April, pp. 310-317.
(Engels)

Henry, J.A. (2001), The British Medical Association New Guide to Medicines and Drugs, 5th ed, Dorling Kindersley, London. (Engels)

Hordinsky, M.K. (2003), Alopecias, in: Bolognia, J.L., Jorizzo, J.L. and Rapini, R.P. (eds) Dermatology, vol. 1, Mosby, St. Louis. (Engels)

Loose-Mitchell, D.S. and Stancel, G.M. (2001), Estrogens and Progestins, in: Hardman, J.G. and Limbird, L.E. (eds) Goodman’s and Gilman’s The Pharmacological Basis of Therapeutics, 10th ed, McGraw-Hill, New York. (Engels)

Odom, R.B., James, W.D. and Berger, T.G. (2000), Andrews’ Diseases of the Skin: Clinical Dermatology, 9th ed, W.B. Saunders Company, Philadelphia. (Engels)

Olsen, E.A. (2003), Hair, in: Freedberg, I.M., Eisen, A.Z., Wolff, K.L., Austen, K.F., Goldsmith, L.A. and Katz, S.I. (eds) Fitzpatrick’s Dermatology in General Medicine, 6th ed, vol. 1, McGraw-Hill, New York. (Engels)

Pierard-Franchiomont, C. and Pierard, G.E. (1999), Andrgonetic Alopecia, in: Katsambas, A.D. and Lotti, T.M. (eds) European Handbook of Dermatological Treatments, Springer, Berlin. (Engels)

Powel, J., Stone, N. and Dawber, R.P.R. (2002), An Atlas of Hair and Scalp Diseases, The Parthenon Publishing Group, London. (Engels)

Rang, H.P., Dale, M.M. and Ritter, J.M. (1999), Pharmacology, 4th ed, Churchill Livingstone, Edinburgh. (Engels)

Simpson, N.B. and Barth, J.H. (1991), Hair Patterns: Hirsuties and Baldness, in: Rook, A. and Dawber, R. (eds) Diseases of the Hair and Scalp, 2nd ed, Blackwell Science, Oxford. (Engels)

Snyder, P.J. (2001), Androgens, in: Hardman, J.G. and Limbird, L.E. (eds) Goodman’s and Gilman’s The Pharmacological Basis of Therapeutics, 10th ed, McGraw-Hill, New York. (Engels)