Medisch onderwerp: Zesde ziekte (exanthema subitum)

Inleiding

De zesde ziekte (exanthema subitum) wordt veroorzaakt door het humane herpesvirus-6 (HHV-6). Dit virus is betrekkelijk kortgeleden ontdekt en behoort tot de groep van de herpesvirussen .

Infectie met de zesde ziekte kan voorkomen bij kinderen tussen de 3 maanden en 3 jaar. Het wordt daarom ook wel roseola infantum genoemd.

Humaan herpesvirus-6 komt wijdverspreid voor bij mensen over de hele wereld.

Oorzaak

De zesde ziekte kan zich rechtstreeks verspreiden via contact met druppeltjes uit de neus en keel van een geïnfecteerd persoon. Deze minuscule druppeltjes worden de lucht in geblazen als de geïnfecteerde persoon praat, lacht, niest of hoest. Vervolgens kunnen ze via de slijmvliezen van de neus en de mond bij een gezond persoon binnendringen. En daar een infectie veroorzaken.

De ziekte kan ook worden verspreid door rechtstreeks contact met het speeksel van een geïnfecteerd persoon.

Indirecte besmetting komt ook voor. Dat kan gebeuren via aanraking met handen, weefsels en voorwerpen die zijn vervuild met afscheiding uit de neus en keel van een geïnfecteerd persoon.

Het is onduidelijk wanneer de zesde ziekte besmettelijk is.

Verschijnselen

De incubatietijd (de tijd van de infectie tot het optreden van verschijnselen) bij de zesde ziekte is 9 tot 10 dagen. Een verschijnsel is onder meer het plotseling optreden van hoge koorts (dikwijls meer dan 39,5 °C). Deze houdt 3 tot 5 dagen aan waarna hij abrupt verdwijnt.

Kinderen kunnen tijdens deze fase druk en bijzonder prikkelbaar zijn. En daarbij een verminderde eetlust en opgezette lymfeklieren in de hals hebben.

Ongeveer tegelijkertijd met het verdwijnen van de koorts ontstaat een rozerode vlakke of verheven huiduitslag op het lichaam. Deze uitslag begint in het gezicht en breidt zich uit naar hals, armen en benen. De vlekjes worden wit bij aanraking. De huiduitslag is opvallend op de bovenbenen en billen. Daar wordt de uitslag namelijk soms omgeven door een dunne ring van lichtere huid. De vlekjes jeuken niet en verdwijnen na een tot twee dagen.

De ziekte verloopt vrijwel altijd zonder complicaties. De zesde ziekte is niet gevaarlijk voor zwangere vrouwen.

Diagnose

De zesde ziekte wordt vastgesteld als er aanwijzingen zijn dat de ziekte in de leefomgeving voorkomt. En op grond van de klachten en een lichamelijk onderzoek van de patiënt.

De lymfeklieren in de nek zijn meestal vergroot. De huiduitslag wordt vaak verward met de uitslag die optreedt bij rodehond. Bij twijfel is laboratoriumonderzoek noodzakelijk om de diagnose zesde ziekte te bevestigen. Dat kan door in het bloed van de patiënt het virus aan te tonen.

Behandeling

De behandeling van de zesde ziekte is gericht op verlichting van de verschijnselen. Zo kan de koorts worden verlaagd door koortswerende geneesmiddelen in te nemen.

Een kind kan ook met lauw water worden afgesponsd om de lichaamstemperatuur te laten dalen. De hoge lichaamstemperatuur kan anders leiden tot koortsstuipen (epileptische aanvallen). Het kind moet voldoende vocht via de mond binnenkrijgen om het verlies aan lichaamsvocht tijdens de koorts te compenseren.

Wanneer een kind zich goed voelt, kan hij gewoon naar het kinderdagverblijf of naar school gaan. Kinderen hebben elkaar vaak al besmet voordat de ziekte zichtbaar wordt. Maar ouders van andere kinderen of schoolpersoneel maken er soms wel bezwaar tegen dat de zieke kinderen naar school komen.

Meer informatie

Nederlands Huisartsen Genootschap
nhg.artsennet.nl

Medline plus
www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000968.htm