Medisch onderwerp: Kwaadaardige tumoren van de niet-ingedaalde zaadbal

Inleiding

Voor de geboorte dalen de zaadballen (testes ) vanuit de buikholte in het scrotum. Bij sommige mannen dalen ze niet in en blijven ze onderweg ergens steken, dan spreken we van niet-ingedaalde testes . Meestal zijn ze wel volledig ontwikkeld. Het komt ook voor dat een testis zich elders in het lichaam bevindt, dan spreken we van een ectopische testis . Bijvoorbeeld oppervlakkig in de liesstreek, in het gebied tussen de anale opening en het scrotum, bij de wortel van de penis of onder de lies.

Kwaadaardige tumoren

Tumoren (neoplasma’s) kunnen goedaardig (geen kanker) of kwaadaardig (maligne) zijn. Alle typen kwaadaardige tumoren die in een normaal ingedaalde testis kunnen ontstaan, zoals seminomen en teratomen, kunnen zich ook in een niet-ingedaalde of ectopische testis ontwikkelen.

Verhoogd risico ectopische testis

Bij een ectopische testis is de kans op een kwaadaardige tumor 35 keer zo groot als bij een ingedaalde testis. Waardoor dit zo is, is niet precies bekend. Het belangrijkste probleem met een ectopische testis is dat de kans op verwondingen groter is.

Verschijnselen

Meestal zien de ouders dat bij hun kind één testis of beide testes in het scrotum ontbreekt c.q. ontbreken. In dit geval wordt een kwaadaardige testistumor vaak snel ontdekt. Gebeurt dit niet tijdens hun jeugd, dan ontdekken mannen later zelf een knobbeltje op de plek waar de ectopische testis zich bevindt. Sommige mannen negeren dit totdat het zo groot wordt dat ze daar een zwaar gevoel krijgen. Een enkele keer wordt een knobbeltje ontdekt na een verwonding en dan ook hieraan toegeschreven.
Soms gebeurt het dat de verschijnselen van uitzaaiingen eerder worden ervaren dan het knobbeltje in de testis zelf. Denk bijvoorbeeld aan een uitzaaiing naar de longen.

Diagnose

De diagnose kwaadaardige tumor van de ectopische testis wordt gesteld op basis van de klachten. Verschillende onderzoeken kunnen de diagnose bevestigen, bijvoorbeeld:

• beeldvormingsonderzoeken;
• tumormarkers;
• biopsie;
• chirurgie.

Bloed wordt onderzocht op tumormarkers , dit zijn stoffen die tumorweefsels produceren. Met een CT- of MRI-scan zijn afwijkingen in de testes en uitzaaiingen op te sporen. Op een röntgenfoto van de borst kan worden ontdekt of de tumor zich naar de longen heeft uitgezaaid. Een testisbiopsie maakt duidelijk of het knobbeltje oorspronkelijk in de geslachtsorganen is ontstaan en of de testistumor kwaadaardig is.

Behandeling

De plaats van de testis, het type tumor en het kankerstadium bepalen de behandeling. Seminomen worden voornamelijk met bestraling behandeld, teratomen vooral met chemotherapie worden behandeld. Soms is het nodig de testis en aangedane lymfeknopen chirurgisch te verwijderen.

Complicaties

Het belangrijkste probleem met ectopische testes is de grote kans op verwonding én op een kwaadaardige tumor. Een ectopische testis kan gemakkelijk chirurgisch alsnog in het scrotum worden gebracht. Als dit niet gebeurt en er ontstaat kanker in een ectopische testis, dan is de kanker meestal al in een zeer vergevorderd stadium als die wordt ontdekt.

Preventie

Door de ectopische testis op zeer jonge leeftijd te ontdekken en met een operatie alsnog in het scrotum te brengen (orchidopexie ) neemt de kans op het ontwikkelen van een testistumor af.

Meer informatie

Informatie over zaadbalkanker van kwf kankerbestrijding
www.kwfkankerbestrijding.nl

Informatie over zaadbalkanker (oncoline)
www.oncoline.nl

Fowler, C. (2000), The testis and scrotum, in: Russell, R. C.G, Williams, N. S. & Bulstrode, C. J. K. (eds) Bailey & Love’s short practice of surgery, 23rd ed, Arnold, London.

Rajfer, J. (1992), Congenital Anomalies of the Testis in: Walsh, P. C, Retik A. B, Stamey, T. A, et al. (eds) Campbell’s Urology, 6th ed, W. B. Saunders Company, Philadelphia.

Richie, J. P. (1992), Neoplasms of the Testis, in: Walsh, P. C, Retik, A. B, Stanley, T. A, et al. (eds) Campbell’s Urology, 6th ed, W. B. Saunders, Philadelphia.