Medisch onderwerp: Verkleving van de kleine schaamlippen

Inleiding

Verkleving van de kleine schaamlippen houdt in dat ze geheel of gedeeltelijk met elkaar verbonden zijn. Wanneer de grote schaamlippen aan elkaar zijn verbonden gaat dit samen met andere afwijkingen (feminien pseudohermafrodisme ) en wordt niet gesproken van verkleving.

Oorzaak

Verkleefde schaamlippen kunnen een aantal oorzaken hebben:

• aangeboren afwijking;:Op de kinderleeftijd komen verkleefde schaamlippen regelmatig voor. Het kan een aangeboren afwijking zijn of pas na de geboorte zijn ontstaan. De schaamlippen zijn met een dun vliesje aan elkaar verbonden. Dit wordt ook synechiae vulvae genoemd.
• na een beschadiging;:Wanneer de schaamlippen zijn beschadigd, kunnen ze bij de genezing aan elkaar vergroeien. Beschadiging van de schaamlippen kan het gevolg zijn van een operatie, een besnijdenis of seksueel misbruik op de kinderleeftijd.
• door een ontsteking;:Ontstekingen van de vulva kunnen eveneens leiden tot verklevingen. Dit wordt vooral gezien bij vrouwen na de menopauze . De ontsteking wordt bij hen met name veroorzaakt door een tekort aan het vrouwelijk hormoon (oestrogeen) .

Verschijnselen

Kinderen met verkleefde schaamlippen hebben meestal geen klachten.
Op latere leeftijd kunnen er problemen bij het plassen optreden, met name pijn, moeite met plassen of lang nadruppelen. Dit wordt veroorzaakt doordat de verkleefde schaamlippen de uitmonding van de plasbuis blokkeren of gedeeltelijk afdekken waardoor de urine wordt vastgehouden en niet goed doorstroomt, met als gevolg bacteriële infecties en ongemak.

Krachtig plassen kan pijn veroorzaken en de verklevingen openscheuren, wat een brandend gevoel veroorzaakt omdat de urine langs de blootliggende oppervlakkige wondrand van de scheuring stroomt.
Wanneer de verkleving ook de ingang van de vagina (gedeeltelijk) bedekt, kan dit later ook problemen geven bij de geslachtsgemeenschap .

Diagnose

Bij kinderen worden verkleefde schaamlippen meestal bij toeval ontdekt. Soms door de ouders wanneer zij hun kind verschonen maar meestal tijdens een standaard controle bijvoorbeeld op het consultatiebureau.
Op latere leeftijd wordt de aandoening meestal ontdekt doordat de vrouw kklachten heeft en een arts bezoekt. De diagnose wordt gesteld op de medische voorgeschiedenis en lichamelijk onderzoek bij de patiënte. Verkleefde schaamlippen kunnen ook toevallig tijdens een controle worden ontdekt.

Behandeling

Verkleefde schaamlippen bij kinderen verdwijnen meestal vanzelf voordat het kind in de puberteit komt. Behandeling is niet noodzakelijk. Wordt er toch voor gekozen om de schaamlippen los te maken, gebeurt dit met een oestrogeencrème. Het verbindende vlies wordt dunner en zal scheuren. Eventueel kan het vlies na twee tot vier weken behandelen met oestrogeencrème door een arts worden gekliefd, onder plaatselijke verdoving.
Op latere leeftijd is de behandeling afhankelijk van de verschijnselen. Bij patiëntes bij wie de opening van de schede groot genoeg blijft om het vocht uit de vagina en de urine goed te laten afvloeien en er geen problemen zijn bij de geslachtsgemeenschap, is behandeling niet nodig. Eventueel kan behandeling met oestrogeencrème plaatvinden zoals dat ook op de kinderleeftijd toegepast wordt.

Bij ernstige verklevingen waarbij de schaamlippen volledig vergroeid zijn of de afvloed uit de vagina en van urine wordt belemmerd, wordt eerst de behandeling met oetrogeencrèmes toegepast. Uitgebreide en stugge verklevingen die niet reageren op oestrogeencrèmes moeten wellicht onder verdoving operatief worden losgemaakt.

Prognose

Krachtig losmaken van verkleefde schaamlippen kan letsel veroorzaken en leiden tot de vorming van littekenweefsel. In sommige gevallen kunnen de verklevingen opnieuw optreden en moeten ze met hormoontherapie worden behandeld. Om (opnieuw) verkleven van de schaamlippen te voorkomen kunnen de schaamlippen dagelijks worden ingesmeerd met een vette creme of wat baby-olie. Bij vrouwen na de menopauze kan verkleving worden voorkomen door hormoonpreparaten te gebruiken die oestrogenen bevatten. Deze nemen tevens de overige overgangsklachten weg.

Meer informatie

Informatie van het Childrens Hospital in Boston (USA)
www.childrenshospital.org

Informatie over aandoeningen aan de vulva (USA) (Engels)
www.emedicine.com (Genital anomalies)
www.emedicine.com (Benign vulvar leasions)

Doherty, M.G, Copeland, L.J, & Powell, M.A. (2000), “Clinical Anatomy Of the Pelvis”, in: Copeland, L.J, & Jarell, J.F. (eds), Textbook Of Gynaecology, 2nd edn, W.B. Saunders Company, London.

Hillard, P.A. (1996), “Benign Diseases Of The Female Genital Tract”, in: Berek, J.S, Adashi, E.Y, Hillard, P.A. (eds), Novak’s Gynecology, Williams & Wilkins, London.

Little CM. Female genital circumcision; medical and cultural considerations. Journal of cultural diversity, 2003.

Messina, G, Messina, M, Nocentini, S, et al. (1998), “Adhesion of the labia minora in children”, La Pediatria medica e chirurgica: Medical and surgical pediatrics, vol. 20, no. 5, pp.345-348.

Roberts, R.E, & Lewington, F. (1997), “Forensic gynaecology”, in: Shaw. R.W, Soutter, W.P, Stanton, S.L. (eds), Gynaecology, 2nd edn, Churchill Livingstone, London.

Sanfilippo, J.S. (2000), “Pediatric And Adolescent Gynaecology”, in: Copeland. L.J, Jarell, J.F. (eds), Textbook Of Gynaecology, 2nd edn, W.B. Saunders Company, London.

Stanton, S.L. (1997), “Gynaecology in the elderly”, in: Shaw. R.W, Soutter, W.P, Stanton, S.L. (eds), Gynaecology, 2nd edn, Churchill Livingstone, London.